Empower je HSP

Het doel van deze blog is om jou te leren om krachtige, feitelijke antwoorden paraat te hebben als iemand (onterecht) kritiek heeft op je sensitiviteit, zowel voor anderen als voor je innerlijke criticus. In deze blog vind je ook alle kennis die je kan helpen om te leren en weten wat een HSP'er is, kan en doet. En je HSP op een positieve manier in te zetten in de maatschappij. 

Misplaatst commentaar

Dit zijn voorbeelden van opmerkingen die vaak worden gemaakt tegen HSP's (Hoogsensitieve Personen), en die voortkomen uit een onjuiste interpretatie van hun natuurlijke manier van zijn:

Wees toch niet zo gevoelig! uit de mond van een leidinggevende, arts, of familielid wanneer je reageert op kritiek of pijn. 

Waarom kun je niet gewoon lol maken? als anderen je proberen over te halen tot activiteiten die jou overweldigen of niet passen bij je waarden, zoals een gewelddadige film of een luid feest.

Wat is er met jou aan de hand? van een arts die jouw intense fysieke of emotionele reactie op een routineonderzoek niet begrijpt.

Wees toch niet zo verlegen! van vrienden wanneer je geen zin hebt om een onbekend iemand te ontmoeten of liever op de achtergrond blijft.

Waarom ben je zo bang | Hoe kan dat nou pijn doen? bij het uiten van angst of lichamelijk ongemak dat voor anderen minder intens lijkt.

Subtiele boodschappen

Je bent neurotisch - vreemd - overgevoelig - een angsthaas - je reageert abnormaal

Klaar-om-te-gebruiken antwoorden

Hier zijn suggesties voor hoe je effectief kunt reageren daarbij rekening houdend met de feiten over HSP (ongeveer 20% van de bevolking die signalen dieper verwerkt, gewetensvol is en een andere, reflectieve strategie heeft).

Opmerking 1. Wees toch niet zo gevoelig!

Als het een autoriteitsfiguur (arts/leidinggevende) is met een kritische toon. 

Ik begrijp dat mijn gevoeligheid voor u misschien ongemakkelijk is, maar voor mij is dat het niet. Ik ben juist blij dat ik behoor tot de 20% van de bevolking die geboren is met een gevoelig zenuwstelsel. Dat maakt mij tot wie ik ben. Een onderzoek of behandeling slaagt beter wanneer ik mij in een rustige, ondersteunende omgeving bevind. Als u dat niet kunt bieden, kan ik beter een verwijzing krijgen naar iemand die wel met sensitieve patiënten kan omgaan.

Als het een collega is in reactie op kritiek.

Heb je moeite met mijn reactie? Ik weet dat ik informatie grondig verwerk wat betekent dat ik kritiek heel serieus neem, waarschijnlijk serieuzer dan de meeste mensen. Maar dat is onderdeel van mijn sensitiviteit, net als ik. Juist doordat ik zo sensitief ben, ben ik bijvoorbeeld extra opmerkzaam voor details in ons werk, zie ik potentiële problemen eerder en kan ik goed meedenken over complexe vraagstukken vanuit verschillende invalshoeken. Dat zijn voordelen die onze organisatie ten goede komen. 

Algemene oneliners.

Voor jou ben ik misschien te sensitief, maar ik ben zeer tevreden met mijn sensitiviteit.

Hoezo 'te'? Naar welke maatstaven?

Grappig, de meeste mensen die ik ken, denken juist heel positief over mijn sensitiviteit.

Mijn gevoeligheid is mijn kracht, niet mijn zwakte.

Ik pik nu eenmaal veel subtiele signalen op, dat is mijn natuur.

Opmerking 2. Waarom kun je niet gewoon lol maken? (Over een film/feest)

Wat jij 'lol maken' noemt is voor mij vaak overprikkelend of staat haaks op mijn waarden (bijv. bij geweld). Ik verwerk indrukken dieper dus een luide omgeving of gewelddadige beelden komen veel harder binnen. Dat heeft niets te maken met geen 'lol' willen hebben maar met zelfzorg. Ik maak op mijn eigen manier plezier op een manier die bij mij past.

Opmerking 3. Wat is er met jou aan de hand? (Van een arts bij een intense reactie op een ziekenhuisbehandeling)

Wat er aan de hand is, is dat ik hoogsensitief ben. Mijn zenuwstelsel reageert intenser op prikkels, en dat is volkomen normaal voor ongeveer 20% van de bevolking. Mijn lichaam geeft nu duidelijk aan dat dit te veel voor me is. Het zou helpen als we hier rekening mee houden voor de rest van het onderzoek/de behandeling.

Opmerking 4. Wees toch niet zo verlegen! (Geen zin in het leren kennen van onbekende mensen)

Het is geen verlegenheid, maar eerder dat ik tijd nodig heb om nieuwe indrukken te verwerken. Ik pik veel meer op van de sfeer en de mensen dan de meesten. Dat betekent niet dat ik geen interesse heb, maar dat ik graag eerst de kat uit de boom kijk en de situatie goed wil inschatten. Ik ben liever oprecht dan dat ik me forceer.

Opmerking 5. Waar ben je bang voor? Hoe kan dat nou pijn doen?

Mijn pijngrens of angstdrempel is anders dan die van jou simpelweg omdat mijn zenuwstelsel prikkels intensiever waarneemt. Wat voor jou een kleine prikkel is kan voor mij veel sterker aanvoelen. Dat is een fysiologisch feit voor HSP's. Het is geen kwestie van aanstellen maar van een andere bedrading in mijn hersenen.

Zeg ik dit soort dingen ook tegen mezelf?

Dit is een cruciale stap, reflecteer eerlijk:

Hoe vaak en in welke situaties bekritiseer je jezelf vanwege je sensitiviteit?

Na een drukke dag: Ik ben zo waardeloos dat ik nu al moe ben, anderen kunnen dit veel langer volhouden.

Als je je terugtrekt: Waarom ben ik zo asociaal/ongezellig? Ik moet me aanpassen.

Bij het maken van een fout: Zie je wel ik ben te gevoelig daarom kan ik dit niet aan.

Als je iets vermijdt dat je overprikkelt: Ik ben een angsthaas ik durf niets. 

Beloof jezelf plechtig dat je in het vervolg ook op je innerlijke criticus reageert met de antwoorden die je hierboven hebt geoefend.Behandel jezelf met hetzelfde respect en begrip als dat je doet naar andere mensen in je omgeving. 

Het verleden in een ander licht zien.

Overgangssituaties herdefiniëren

Dit deel van mijn blog richt zich op het herstructureren van belangrijke levensveranderingen vanuit het perspectief van je hoogsensitiviteit. HSP's pikken meer stimuli op dus veranderingen zijn voor hen intenser en vergen meer verwerkingstijd.

Stappen om een gebeurtenis te herdefiniëren:

Haal je voor de geest hoe je reageerde op die gebeurtenis.

Voorbeeld. Je ging naar de middelbare school.

Herinnering. Ik was constant moe, gestrest, huilde veel, trok me terug, had concentratieproblemen en voelde me overweldigd door alle nieuwe indrukken en mensen. Ik dacht dat ik 'raar' was omdat anderen er zo makkelijk mee omgingen. Ik had vaak buikpijn.

Welk gevoel heeft die reactie bij je achtergelaten?

Voorbeeld: Schuldgevoel, schaamte, frustratie, het gevoel gefaald te hebben, het idee dat ik niet goed genoeg was, angst voor nieuwe situaties, zelfkritiek dat ik 'niet flexibel' was.

Beschouw je reactie in het licht van wat je NU weet over hoogsensitiviteit.

Formuleer dit krachtig en vriendelijk, alsof je het tegen jezelf zegt: mijn reactie op de overgang naar de middelbare school was volledig begrijpelijk en normaal voor een hoogsensitief persoon. Omdat ik van nature meer subtiele signalen oppikte en dieper verwerkte, was de hoeveelheid nieuwe prikkels (nieuwe leraren, klasgenoten, vakken, gebouwen, structuren, geluiden) voor mij extreem hoog. Dit leidde tot overprikkeling, wat zich uitte in vermoeidheid, stress, huilen en terugtrekken. Niemand die overprikkeld is, voelt zich prettig of presteert goed. Ik had meer tijd en rust nodig om al die veranderingen te verwerken dan niet-HSP's. Mijn 'abnormale' reactie was in feite een normale HSP-reactie op een ongewoon hoge dosis prikkels.

Ga na of de negatieve aspecten van de gebeurtenis voorkomen hadden kunnen worden of anders waren gelopen indien jij of anderen hadden geweten dat je een HSP was en daar rekening mee gehouden.

Formuleer dit met medeleven, zonder zelfkritiek. Als ik toen had geweten dat ik HSP was, en mijn omgeving ook, had ik mezelf veel leed kunnen besparen. Ik had meer rustmomenten kunnen inplannen, ik had mijn ouders en leraren kunnen vragen om minder druk op me uit te oefenen en begrip te tonen voor mijn verwerkingsbehoefte. Misschien had ik een plek kunnen vinden om me terug te trekken tijdens pauzes, of had ik stapje voor stapje aan de nieuwe situatie kunnen wennen. De stress en het gevoel van falen waren dan veel minder geweest, en ik had me niet 'verkeerd' hoeven voelen.

Als deze kennis had kunnen voorkomen dat je een deel van je leven hebt verspeeld of onnodig zou hebben geleden, neem dan de tijd om te voelen hoe dat voor je is.

Neem even de tijd en voel de opluchting en misschien ook het verdriet om het onnodige lijden, maar vooral de erkenning. Het voelt bevrijdend om dit nu te begrijpen en er zit ook een laagje verdriet wetende dat ik mezelf toen zo hard heb veroordeeld en worstelde met iets dat gewoon mijn natuur was. Maar tegelijkertijd voel ik een diep medeleven voor mijn jongere zelf en een enorme opluchting dat ik nu de waarheid ken. Dit inzicht geeft me de kracht om toekomstige veranderingen anders aan te pakken.

Noteer je nieuwe inzicht in de gebeurtenis en lees het net zo vaak door tot de volle 100% betekenis ervan tot je is doorgedrongen.

Korte samenvatting 

Mijn intense reactie op de middelbare school was geen falen, maar een natuurlijke, gezonde reactie van mijn hoogsensitieve zenuwstelsel op overprikkeling. Met de juiste kennis en ondersteuning had ik die periode met veel minder stress en zelfkritiek kunnen doorlopen. Ik accepteer en eer mijn gevoeligheid als een fundamenteel deel van wie ik ben.

De rol van de HSP als 'geestelijk adviseur'

HSP's zijn van oudsher de geestelijke adviseurs geweest in agressieve, expansieve culturen. Hun rol is om een tegengewicht te bieden aan impulsief handelen, diepgaande reflectie te stimuleren en de subtiele aspecten van het leven te bewaken. Onderstaand vind je manieren/rollen en persoonlijke kenmerken.

Deze blog is bedoeld om je een stevige basis te geven om je hoogsensitiviteit te begrijpen, te accepteren en te verdedigen. Door deze oefeningen consequent toe te passen, zul je merken dat je zelfvertrouwen groeit en dat de invloed van externe kritiek en je innerlijke criticus afneemt.