Fawnen als overlevingsmechanisme
Als we het over stress of onveilige situaties hebben kennen we meestal wel de drie bekende reacties. Vechten, vluchten of bevriezen. Maar er is nog een vierde reactie die veel minder bekend is, terwijl ontzettend veel mensen hem dagelijks inzetten. Dit noemen we binnen de psychosociale therapie fawn. In het Nederlands kun je het het beste omschrijven als overmatig aanpassen, pleasen of de lieve vrede bewaren.
Waar vechten of vluchten heel zichtbaar is, gebeurt fawnen vaak onopgemerkt. Zelfs voor jezelf. Het is een overlevingsmechanisme van je lichaam waarbij je onbewust besluit dat de veiligste manier om met spanning of conflict om te gaan, is door de ander tevreden te houden.
Je herkent het misschien wel. Er hangt spanning in de lucht op je werk of in je relatie, en in plaats van je eigen grens aan te geven, ga je onmiddellijk in de oplossingsstand voor de ander. Je slikt je eigen mening in, je lacht vriendelijk mee en je zegt ja terwijl je binnenste nee schreeuwt. Je voelsprieten staan continu naar buiten gericht om de stemming van een ander te scannen, zodat je precies kunt doen wat nodig is om een uitbarsting of afwijzing te voorkomen.
Vaak denken we dat we gewoon heel behulpzaam, empatisch of makkelijk in de omgang zijn. We krijgen er tenslotte vaak complimenten voor dat we zo lief en flexibel zijn. Maar fawnen is eigenlijk een teken dat je zenuwstelsel in de overlevingsstand is geschoten. Je probeert de situatie veilig te maken door jezelf compleet onzichtbaar te maken.
Het lastige van deze vierde stressreactie is dat je op de lange termijn de verbinding met jezelf volledig kwijtraakt. Als je altijd maar bezig bent met wat een ander nodig heeft om niet boos of teleurgesteld te raken, voel je op een gegeven moment simpelweg niet meer wat jij zelf eigenlijk wil of nodig hebt.
De weg terug begint bij het herkennen van dit patroon. Het besef dat jouw overdreven vriendelijkheid of meegaandheid op die momenten geen vrije keuze is, maar een automatische stressreactie van je lijf. Pas als je dat doorziet, ontstaat er ruimte om langzaam weer je eigen ruimte in te nemen.
Check jezelf:
Zeg ik vaak ja tegen dingen puur om te voorkomen dat er een vervelende sfeer ontstaat?
Neem ik direct de schuld op me als er iets misgaat, zelfs als het niet mijn verantwoordelijkheid was?
Voel ik me altijd verantwoordelijk voor de emoties of de stemming van de mensen om me heen?
Wat zou er gebeuren als ik de volgende keer dat er spanning is, even een paar tellen pauze neem voordat ik onmiddellijk ga pleasen?
Reactie plaatsen
Reacties